Şeytan

Şeytan kartı Tarot'un en güçlü ve en yanlış anlaşılabilecek görüntülerinden birine sahiptir. Tahtının altında birbirine zincirlerle bağlanmış iki insan, üstlerinde ise güçlü ve karanlık bir figür vardır. İlk bakışta burada esaret görülür.

Fakat zincirlerin gevşekliği dikkat çekildiğinde başka bir anlam ortaya çıkar: Bu insanlar yalnızca bağlanmış değildir; aynı zamanda bağlarını sürdürmektedirler.

Şeytan kartının temel meselesi kötülükten çok bağımlılıktır. İnsan bazen kendisini esir eden şeyin farkındadır fakat ondan vazgeçmek istemez. Para, güç, cinsellik, statü, alışkanlık, öfke, kıskançlık veya başka bir insan bu bağımlılığın nesnesi olabilir. Burada sorun arzunun kendisi değildir. Sorun, arzunun insanı yönetmeye başlamasıdır.

Campbell'ın kahramanın yolculuğu modelinde bu kart 8. aşama olan “Çetin Sınav” (The Ordeal) ile ilişkilendirilir. Eski kimliğin artık işlemediği simgesel bir ölüm, bir kırılma noktası yaşanır. Bu aşamanın psikolojik görevi kontrolü bırakıp dönüşüme izin vermektir. Büyük Arkana'nın Deli'den Dünya'ya uzanan yolculuğunda kart 15. duraktır: Denge kartının ardından gelir ve Kule kartına geçişi hazırlar.

15 sayısı rakamları toplandığında 6'ya indirgenir. Bu nedenle kart, 6 sayısının niteliğini taşır: Altı; uyumun, sorumluluğun, sevginin ve karşılıklılığın sayısıdır. Beşin sarsıntısından sonra yeniden kurulan dengeyi anlatır. Aynı sayısal ailede Âşıklar kartları yer alır.

Oğlak burcu. Oğlak, yapıyı, hırsı, sorumluluğu ve zamanla kurulan başarıyı temsil eder. Golden Dawn unvanı “Madde Kapılarının Efendisi, Zaman Güçlerinin Çocuğu”dur. Oğlak, Toprak elementinden öncü bir burçtur; yöneticisi Satürn'dür ve Mars bu burçta yücelir. Ay Oğlak'ta zarar, Jüpiter ise düşüş konumundadır. Figürün keçi boynuzları Oğlak'ın dağ keçisi imgesine doğrudan gönderme yapar. Zincirler Satürn'ün kısıtlama temasını, zincirlerin gevşekliği ise bu sınırların aşılabilir olduğunu gösterir. Güneş Oğlak'tan yaklaşık 22 Aralık – 19 Ocak arasında geçer; burç kış gündönümüyle, yani en uzun geceyle açılır. Doğada bu, en uzun gecenin ardından ışığın yavaşça geri dönmeye başladığı dönemdir. Satürn'ün madde, yapı ve zaman alanı, Şeytan'ın dünyevi bağlarını; Mars'ın yücelmesi ise arzu ve hırs temasını açıklar. Haritada Oğlak vurgusu, dünyevi başarıya ve kalıcı yapılara yönelen güçlü bir iradeyi gösterir; Şeytan bu iradenin kişiyi bağımlı kılan tarafıdır. Satürn'ün gölgesi korku, kısıtlama ve bağımlılıktır; Oğlak'ın gölgesi ise statüyü ve başarıyı kimliğin tamamı yapmaktır. Oğlak'ta düşüşte olan Jüpiter, anlamın ve inancın yerini yalnızca maddi başarının almasıdır.

Kartın figürleri çıplaktır. Bu ayrıntı insanın savunmasız taraflarını görünür hâle getirir. İnsan kendisini güçlü ve kontrollü zannederken aslında korkuları, arzuları veya ihtiyaçları tarafından yönetilebilir. Şeytan tam da bunu gösterir. Bizi zincire vuran şey her zaman dışarıdaki bir güç değildir. Bazen zinciri tutan elimizdir.

Keçi boynuzlu figür, Orta Çağ'da Baphomet olarak bilinen imgeyle ve daha eski çağlarda doğanın ve içgüdünün tanrısı Pan ile ilişkilendirilir. Ters pentagram, ruhun maddenin altına düştüğü bir düzeni anlatır. Aşağı doğru tutulan meşale, ışığın aydınlatmak yerine yakmak için kullanıldığını düşündürür.

Anahtar kavramlar: bağımlılık, gölge, zincir, arzu, yanılsama. İngilizce “Devil”, Yunanca “diabolos” sözcüğünden gelir; “dia-ballein”, yani “araya atmak, ayırmak, iftira etmek” anlamını taşır. Türkçedeki “Şeytan” ise İbranice “satan”, yani “karşı çıkan, engel olan” sözcüğünden Arapça aracılığıyla gelir. İki köken de kartın insanı bütünlüğünden ayıran gücünü anlatır.

Arketipsel olarak Şeytan, Gölge ve Zincirlenmiş Arzu figürüdür. Onun görevi insanı cezalandırmak değil, insanın kendisine itiraf etmek istemediği tarafı görünür hâle getirmektir. İnsan kendi gölgesini gördüğünde özgürleşme ihtimali doğar.

Kartın gölge tarafı bağımlılığın normalleştirilmesidir. “Ben böyleyim” demek, değişme ihtimalini ortadan kaldırabilir. İnsan kendisini öfkesine, tüketim alışkanlığına, kıskançlığına veya güç arzusuna teslim ederken bunun artık karakterinin bir parçası olduğunu düşünebilir. Şeytan ise bunun fark edilmesini ister. Çünkü fark edilen bir bağ, çözülmeye başlayabilir.

Şeytan ters açıldığında iki farklı yöne okunabilir. İlk ve çoğu zaman umut verici okumada zincirler fark edilmeye başlanır: Kişi bağımlılığını, takıntısını veya kendisini tutsak eden bir ilişkiyi görür ve çözülme süreci başlar. İkinci okumada ise inkâr derinleşir; bağımlılık “tutku”, kontrol “sevgi” diye adlandırılır. Hangisinin geçerli olduğunu çevredeki kartlar belirler. Ters Şeytan, zincirin gevşek olduğunu fark etmenin yeterli olmadığını, onu çıkarmak için bir adım atmak gerektiğini hatırlatır.