Five of Cups

Siyah pelerinli figür önündeki üç devrilmiş kupaya bakarken arkasında hâlâ ayakta duran iki kupayı fark etmez. Kart insanı “üzülme, elinde hâlâ bir şeyler var” diyerek aceleyle teselli etmez.

Kupalar Beşlisi, Tarot'un kayıp ve yas duygusunu en açık anlatan kartlarından biridir. Kartın gücü tam da bu görsel gerilimden gelir. Kaybedilen gerçek ve önemlidir. Önce kaybın görülmesine izin verir.

İnsan hayatında bazı kayıplar vardır ki yalnızca bir şeyi değil, onunla birlikte kurulmuş geleceği de götürür. Bir ilişkinin bitmesi, bir insanın ölümü, bir işin kaybedilmesi, beklenen bir sonucun gerçekleşmemesi veya kişinin kendi geçmişindeki bir dönemin kapanması... Kupalar Beşlisi, bu durumlarda zihnin doğal olarak eksilene odaklanmasını anlatır. İnsan bazen önündeki iki kupayı görebilecek hâlde değildir çünkü gözleri hâlâ yere dökülen üç kupadadır.

Campbell'ın kahramanın yolculuğu modelinde bu kart 7. aşama olan “En Derin Mağaraya Yaklaşma” (Approach to the Inmost Cave) ile ilişkilendirilir. Asıl mesele görünür hâle gelir; hazırlık, tereddüt ve son toparlanma zamanıdır. Bu aşamanın psikolojik görevi asıl korkuyu doğru adlandırmaktır. Küçük Arkana'da her seri As'tan Onlu'ya kendi küçük yolculuğunu yaşar; Kupalar serisinde bu yolculuk duygular, sezgi ve ilişkiler alanında geçer ve Kupalar Beşlisi bu yolculuğun kurulan dengenin sarsıldığı ve sınandığı durağı olarak okunur.

Beş; değişimin, hareketin, sınanmanın ve kurulu düzenin sarsılmasının sayısıdır. Dörtlü dengeye eklenen her yeni unsur bir gerilim yaratır. Kupalar serisinde bu nitelik duygular, sezgi ve ilişkiler üzerinden yaşanır. Aynı sayıyı taşıyan Büyük Arkana kartı Aziz kartıdır.

Akrep burcunun 1. dekanı (0°–10°) ve bu dekanı yöneten Mars. Mars eylemin, cesaretin, rekabetin ve kesip ayıran gücün gezegenidir; Akrep ise derinliği, dönüşümü, yoğun bağları ve gizli olanı temsil eder. Golden Dawn adı: “Hazda Kayıp”. Golden Dawn dekan yöneticilerini Keldani sırasına göre (Satürn, Jüpiter, Mars, Güneş, Venüs, Merkür, Ay) atar. Modern üçlü dekan sisteminde ise bu dilim Plüton'a verilir. Akrep, Su elementinden sabit bir burçtur; yöneticisi Mars, modern astrolojide ise Plüton. Mars Akrep'te kendi burcundadır; enerjisi doğal ve güçlü biçimde ifade bulur. İlk dekan, burcun niteliğinin en saf ve en doğrudan ifade bulduğu bölümdür. Devrilmiş üç kupaya bakarak yas tutan figür ve arkada hâlâ ayakta duran iki kupa, kaybın ve kalanın aynı sahnede durduğunu gösterir. Güneş bu dekandan yaklaşık 23 Ekim – 1 Kasım arasında geçer; Akrep sonbaharın ortasına denk gelir. Doğada bu, yaprakların döküldüğü ve doğanın toprağın altına çekildiği dönemdir. Akrep'in kayıp ve dönüşüm alanı, geleneksel yöneticisi Mars'la birleşince duygular keskin ve acı verici biçimde yaşanır; ileride görünen köprü dönüşümün kapısıdır. Mars'ın gölgesi acıyı kimlik yapmak, Akrep'inki ise kaybı bırakamamaktır.

Siyah pelerin, pek çok kültürde yasın ve dünyadan geri çekilmenin rengidir. Nehrin üzerindeki köprü ve uzaktaki ev, yas ile yaşam arasındaki geçişi simgeler; Yunan mitolojisindeki Styx gibi nehir, kaybın ardından aşılması gereken sınırdır.

Anahtar kavramlar: kayıp, yas, pişmanlık, odak sapması, kalan. “Kupa”, İtalyanca “coppa” (kadeh) sözcüğünden gelir. İtalyan destelerinde bu seri “Coppe”, İngilizcede “Cups” olarak anılır; modern iskambil destesindeki karşılığı da kupadır (♥) ve Türkçedeki iskambil adı buradan gelir. Kart adındaki “beşli” sözcüğü, Türkçede aynı türden nesnelerin oluşturduğu topluluğu bildiren sayı sıfatlarındandır; ad, kartta 5 kupanın bir arada durduğunu anlatır.

Psikolojik açıdan bu kartın merkezinde yas sürecinin doğal aşamaları bulunur.

Kartın gölge tarafı geçmişte yaşamaktır. İnsan kendisini yaşanan kayıpla tanımlamaya başladığında yeni hayatın kapısı kapanır. Devrilen kupalar geçmişi temsil ederken ayakta duranlar geleceğin tamamen yok olmadığını hatırlatır.

Kupalar Beşlisi ters açıldığında yas ya hafifler ya da kronikleşir. Olumlu okumada kişi devrilmiş kupalardan başını kaldırır, arkasında hâlâ duran kupaları görür ve köprüye doğru yürümeye başlar. Olumsuz okumada ise kayıp bir kimliğe dönüşür; kişi geçmişte yaşar ve yeni hayatın kapısını kendi eliyle kapatır. Ters Kupalar Beşlisi, kaybettiğim şeye bakarken hâlâ elimde olan hayatı görüp göremediğimi sorgulatır.